مهندسی محیط زیست_بیشتربدانیم بهتربشناسیم

مواد و وسايل مورد نياز :

ساقه نعناع ، ساقه آقطي ، دمبرگ كرفس

لام ، لامل ، تيغ براي برش دادن ، آب ژاول ، اسيد سيتريك ، آب مقطر ، رنگ كارمن زاجي و ...

روش انجام كار :

براي مشاهده بهتر بافت كلانشيمي در سلول هاي گياهي آنها را رنگ آميزي مي كنيم .

مشاهده بافت كلانشيمي درساقه گياه نعناع " به وسيله تيغ يك برش عرضي از نازك از ساقه نعناع مي گيريم و آن را توسط كارمن زاجي رنگ آميزي ميكنيم سپس آن را به آرامي توسط پنس بر روي لام قرار داده و لامل را بر روي برش به طور مناسبي قرار مي دهيم نمونه آماده شده را توسط ميكروسكوپ مشاهده و بررسي مي كنيم .

مشاهده بافت كلانشيمي در ساقه گياه آقطي " به وسيله تيغ به صورت عرضي يك برش بسيار نازك از ساقه آقطي كه خيلي محكم نيز است با تلاش زياد مي گيريم و سپس برش را توسط كارمن زاجي رنگ آميزي مي كنيم برش آماده شده را بر روي لام قرار داده و يك قطره آب توسط قطره چكان بر روي آن ميچكانيم و سپس لامل را بر روي آن قرار مي دهيم و نمونه آماده شده را در زير ميكروسكوپ قرار ميدهيم و آن را توسط بزرگنمايي هاي متفاوت ميكروسكوپ مشاهده وبررسي ميكنيم .

مشاهده بافت كلانشيمي در دمبرگ گياه كرفس " يك برش بسيار نازك از دمبرگ كرفس تهيه مي كنيم و آنرا طبق مراحل مربوطه توسط رنگ كارمن زاجي رنگ آميزي مي كنيم و برش را بر روي لام قرار داده يك قطره آب بر روي آن مي چكانيم و سپس لامل را به آرامي و با دقت به صورت مناسبي بر روي آن قرار مي دهيم نمونه آماده شده را توسط ميكروسكوپ بررسي ميكنيم .

نتيجه گيري وبحث :

بافت كلانشيمي در ساقه نعناع به صورت گوشه اي است يعني در گوشه هاي سلول رسوب تركيبات سازنده ديواره بيشتر صورت گرفته است و به همين دليل به آن كلانشيم گوشه دار يا Angular ميگويند .

بافت كلانشيمي در ساقه آقطي به صورت صفحه اي مي باشد بدين صورت كه تركيبات سازنده ديواره سلولي در ساقه آقطي فقط در لايه هاي عرضي گياه رسوب مي كنند و اين امر باعث مي شود كه سيتوپلاسم سلول به صورت مستطيلي مشاهده شود و به همين دليل به آن بافت كلانشيم تيغه اي مي گويند.

نعناع....

شرح آزمايش:

بعد از تهيه برش عرضي از ساقه گياه مورد نظر و رنگ آميزي برش نمونه را زير ميكروسكوپ قرار ميدهيم تا به مطالعه آن بپردازيم اما قبل از انجام اين عمل ذكر چند نكته لازم است:

1.گياهان داراي دو نوع رشد ميباشند : الف)رشدطولی ب)رشد عرضي

گياهان علفي فقط داراي رشد طولي اند اما گياهان چوبي و درختچه ها داراي هر دو نوع رشد ميباشند .(ابتدا رشد طولي داشته و به تدريج رشد قطري هم انجام ميدهند.)

2.در رنگ آميزي مضاعف قسمتهائي كه جنس سلولزي دارند توسط رنگ كارمن زاجي صورتي ديده ميشوند.اما از بازمانده رنگ سبزمتيل بافتهائي كه جنس چوب پنبه اي ، چوبي يا كوتيني دارند به رنگ سبز ديده ميشوند .

چون ساقه مربوط به بخش جواني از گياه است اپيدرم مشاهده ميشود كه روي آن كركها وجود دارند ،بعد از اين لايه در گوشه هاي سلول كلانشيم هاي گوشه دار ديده ميشوند كه نقش حفاظتي در برابر عوامل طبيعي مانند باد و... را بر عهده دارند .(همچنين كلانشيم ها با توجه به نوع گياه در ذخيره آب و ساير مواد دخيل اند )در ادامه اين لايه و در بين كلانشيم هاي گوشه دار كه در چهار طرف نمونه مشاهده ميشوند آندودرم ديده ميشود كه آخرين لايه پوست است . در بين سلولهاي آندودرم خطوط تيره اي ديده ميشود كه قسمتهائي از نوار كاسپاري اند (اين خط تيره با توجه به نوع برش ماست يعني اگر برش ما از نمونه طولي بود اين خطوط تيره به صورت يك كمربند ديده مي شدند).

بعد از اين لايه يك سري سلول نا منظم ديده مي شود كه آوند هاي آبكش نام دارند .

در ادامه سلولهاي مكعبي شكلي به نام كامبيوم ديده مي شود و در ادامه به ترتيب آوند چوب و پارانشيم مركزي ديده مي شود .

نكات مربوط به آزمايش :

1.ممكن است در قسمت پارانشيم پوست كلروفيل هم ديده شود .

2.انواع كلانشيم :الف)گوشه دار (در گياه نعناء) ب)تيغه اي(مماسي) (در گياه نمدار) ج)دمبرگ

3.رنگ لايه ها در زير ميكرسكوپ به شرح زير است :

i. اپيدرم : سبز

ii. كلانشيم : تقريباً زرد رنگ

iii. آبكش : صورتي

کرک  ::

چکیده:

با استفاده از میکروسکوپ نوری مشاهده شد که کرکهای گیاه شمعدانی بصورت یک ردیفی و دارای کرکهای ترشحی ، کرکهای گیاه زیتون وسنجد،سپر مانند، کرکهای گیاه شب بو منشعب یا درخت مانند و کرکهای گیاه برگ بیدی یک ردیفی می باشند.

مقدمه:

کرک :

ضمائم اپیدرمی هستند كه در نتیجه افزایش حجم و طویل شدن سلولهای اپیدرم یا تقسیمات سلولی آن حاصل می‌شوند. کرکها درتمام اعضاءگیاهی )سطح برگ، میوه، ساقه، تخمدان و پرچمها (ممکن است بوجود آیند و وظایف مختلفی از جمله حفاظت، استحکام ترشح ویاجذب را در گیاهان انجام می دهند.از طرفی کرکها بصورت دائمی درتمام طول عمر گیاهان می توانند باقی بمانند ویا زود از بین بروند، در این مورد کرکهای مقاوم معمولا باقی می مانند ولی بعضی از کرکها ضعیف،عاری از پرو تو پلاست شده ودر وضعیت خشک در روی گیاه باقی می مانند. كركها برحسب نوع ساختار به کرک تك سلولی (Unicellular trichome) و کرک چند سلولی (ulticellular trichome) تقسیم می‌گردند. هركدام از این دو نوع نیز خود یا ساده‌اند یا منشعب.

با استفاده از میکروسکوپ نوری در اپیدرم برگ و برش عرضی دم برگ مشاهده شد که کرکهای گیاه شمعدانی بصورت یک ردیفی و دارای کرکهای ترشحی می باشد.

کــــــــــــــــــــــــــــــا ج ::

برش عرضی برگ کاج

1- ابتدا چهار شیشه ساعتی بر میداریم و در شیشه ساعتی اول آب مقطر در دومی آب ژاول در سومی اسید استیک 1% و در چهارمی معرف رنگی متیل بلو( رقیق شده با آب) میریزیم.

2- از برگ کاج 7 الی 8 برش عرضی تهیه می کنیم و بلافاصله داخل آب مقطر قرار میدهیم سپس کل نمونه ها را به مدت 10 ال 15 داخل آب ژاول قرار میدهیم و آنها را برای شست و شو دوباره به مدت 30 ثانیه داخل آب مقطر قرار می دهیم و بعد از آن نمونه ها را به اسید استیک منتقل میکنیم و به مدت یک دقیقه نگه میداریم و نمونه ها را برای شست و شو به مدت داخل آب مقطر قرار میدهیم و بعد به مدت 30 ثانیه داخل معرف رنگی قرار میدهیم ودرنهایت به مدت 30 ثانیه آنها را داخل آب مقطر قرار میدهیم .

3- یک قطره آب مقطر روی لام میریزیم و یکی از نمونه ها را روی لام قرار میدهیم و لامل را با زاویه 45 درجه روی لام میگذاریم و نمونه آماده شده را زیر میکروسکوپ قرار میدهیم.

موضوع گزارش کارششم:مشاهده آمیلوپلاست

مواد و وسایل مورد نیاز:

میکروسکوپ – تیغ – سیب زمینی – جو – گندم – لام و لامل – آب مقطر

مقدمه:

آمیلو پلاستها محتوی نشاسته (آمیدون) بوده.خاص بافت پارانشیم ذخیره ای هستن.و در قسمتهای عمقی اندامها وجود دارن.منشا آمیلو پلاستها لکوپلاستها هستن.در اندامهای ذخیره ایی یا ذر بافتهای ذخیره ایی همه لکوپلاستها محتوی نشاسته نم یشند.برخی از آنها ممکن است هیچ گاه محتوی نشاسته نشوند.و در عوض عده ای به سرعت سرشار از آن میشوند.

نشاسته یا آمیلوپلاستها ابتدا بر اثر پیدایش طبقات متحدالمرکز جدید در اطراف یک نقطه مرکزی است که به آن در اصطلاح ناف میگن.

شرح آزمایش:

1:مشاهده آمیلو پلاست در غده سیب زمینی

ابتدا با استفاده از تیغ خراش هایی روی سیب زمینی ایجاد کرده قسمت های باقیمانده بر روی تیغ را در حالی که لام را در دست چپ گرفته و تیغ در دست راست قرا ر دارد بر روی لام قرار میدهیم. با استفاده از قطره چکان یک قطره آب به آن اضافه نموده و با دست راست لامل را ابتدا روی لام تکیه و سپس رها میکنیم. در این حالت اگر مقدار آب کم باشد از گوشه لامل به آن آب اضافه نموده و اگر مقدار آب زیاد باشد آن را با دستمال کاغذی پاک می نمائیم . اگر حباب هوایی تشکیل شده آن را با ضربه های سر خود کار از بین می بریم. حال نمونه را روی صفحه میکروسکوپ زیر عدسی ها شیئی قرار میدهیم با کمک دو گیره میکروسکوپ نمونه را برروی صفحه ثابت نگه می داریم. اکنون با تنظیم مقدار نور، دیافراگم، و عدسی ها به مشاهده سلول گیاهی می پردازیم در این مشاهده دایره ها و بیضی هایی می بینیم که برخی دارای شیار هایی هستند. این دوایر همان آمیلو پلاست ها هستند

2:مشاهده آمیلو پلاست در جو و گندم

مشاهده ساختار ساقه نعنا(دو لپه ای)

موضوع گزارش کار: مشاهده ساختار ساقه نعنا(دو لپه ای)

مواد و وسایل مورد نیاز:

ساقه نعنا – تیغ – لام و لامل – کائوچو

شرح آزمایش:

به منظور نمونه گیری از ساقه نعنا به عنوان نمونه ای از دولپه ای ها نیز از یونولیت استفاده می نمائیم به همان ترتیب نمونه گیری های قبلی که ابتدا بوسیله تیغ برش هایی در یونولیت ها ایجاد کرده ، سپس ساقه را بین دو قطعه قرار داده و بوسیله تیغ ابتدا سطح را برای تهیه برش صاف کرده و پس از آن برش هایی نازک از مقطع عرضی ساقه تهیه می نمائیم . اکنون برش های تهیه شده را طبق دستور العمل گفته شده به این ترتیب رنگ آمیزی می کنیم

مراحل رنگ‌آميزي

۱- قرار دادن بُرشهاي تهيه شده در آب ژاول ۲۰ درصد به مدت ۱ دقيقه، بسته به نوع بافت از لحاظ نرم بودن و يا خشبي بودن آن، جهت بي‌رنگ شدن بافتهاي گياهي

۲- شستشوي نمونه‌ها با آب مقطر (ترجيحاً عمل شستشو را در اين مرحله دو بار انجام دهيد. چرا كه در صورت باقي ماندن آب ژاول در بافت گياهي، ماندگاري آن كم خواهد شد) 30 ثانیه

۳- قرار دادن نمونه‌ها در آب اکسیژنه به مدت 2 الی 4 دقيقه به منظور تركيب با آب ژاول باقيمانده در بافت گياهي و گرفتن حباب روی نمونه

۴- شستشوي نمونه‌ها با آب مقطر

۵- قرار دادن بافت گياهي در اسید استیک به مدت ۱ دقیقه

6- شستشوي نمونه‌ها با آب مقطر

قرار دادن نمونه‌ها در متیلن آبی به مدت ۲ دقيقه (اولين مرحله‌ي رنگ‌آميزي) ۶-

۷- شستشوي نمونه‌ها با آب مقطر

۸- قرار دادن نمونه‌ها در قهوای بیسمارک به مدت ۲ دقیقه

۹ -شستشوي نمونه‌ها با آب مقطر

اکنون که برش ها برای نمونه گیری حاضر شده اند را روی لام قرار داده و درحالی که لام در دست چپ قرار دارد لامل را با دست راست روی آن قرار می دهیم و نمونه آماده شده را روی صفحه میکروسکوپ ، زیر عدسی های شیئی میکروسکوپ قرار می دهیم و به مشاهده می پردازیم . در این نمونه ما می توانیم:، دسته جات چوب و آبکش اپیدرم و فیبر را مشاهده نمائیم

کرک‌ها (Trichomes) ضمائم اپیدرمي هستند كه در نتيجه افزايش حجم و طويل شدن سلولهاي اپيدرم يا تقسيمات سلولي آن حاصل مي‌شوند. كرك‌ها جزء بافت محافظ گياه بوده و برحسب شكل، اندازه و تعداد سلولها در گياهان مختلف متفاوتند و اشكال متنوعي خواهند داشت. در سطح برگ، ميوه، ساقه، تخمدان و پرچمها نیز يافت مي‌شوند

* شكل كرك يك رديفي (چند سلولي ساده)

كركها برحسب نوع ساختار به کرک تك سلولي (Unicellular trichome) و کرک چند سلولي (ulticellular trichome) تقسيم مي‌گردند. هركدام از اين دو نوع نيز خود يا ساده‌اند يا منشعب. به طور مثال كركهاي گلبرگ رز از نوع تك سلولي ساده بوده، در حاليكه كركهاي كيسه كشيش (Capsella bursa-pastoris)‌ از نوع تك سلولي منشعب مي‌باشد

به طور كلي بر حسب شكل، كركها را مي‌توان چنين دسته‌بندي نمود:

۱- كرك سوزني: تك سلولي ساده، مثال: جنس Ficus elastica 

۲- كرك يك رديفي: چند سلولي ساده، مثال: گیاه شمعداني (Pelargonium)

۳- كرك خوشه‌اي: چند سلولي منشعب، مثال: جنس Arabidopsis (ديدن اين تصوير نيز خالي از لطف نيست)

۴- كرك ستاره‌اي: تك سلولي منشعب، مثال: جنس كيسه كشيش (Capsella bursa-pastoris)

۵- كرك درخت مانند: چندسلولي منشعب، مثال: برگ چنار (Platanus). لازم به ذكر است كه به اين كرك، مطبق نيز مي‌گويند

۶- كرك سپر مانند: چند سلولي منشعب بود، مثال: ميوه سنجد (Elaeagnus)

۷- كرك چند سلولي كوتاه: مثال جنس سيب‌زميني (Solanum)

علاوه بر موارد فوق، كركها را نيز مي‌توان بر حسب نوع عملكرد آنها به ۱- كركهاي محافظ يا پوششي كه از تعرق سريع گياه جلوگيري به عمل آورده و جلوي تشعشعات مضر آفتاب را مي­گيرد و ۲- كركهاي ترشحي (Secretory trichome) كه نوك آنها متورم گرديده و معمولاً حاوي اسيد فرميك يا اسيد سيتريك، اسانسها و روغنهاي فرار مي‌باشد (به كركهاي غده‌اي (Glandular trichome) نيز معروفند كه يك سلولي تا چند سلولي هستند) تقسيم كرد. نمونه كركهاي ترشحي را در ساقه و برگ گياه شمعداني مي‌توان مشاهده نمود